Lokale voedselgemeenschappen zijn populair

04-01-2021

Nederland telt ruim 480 lokale voedselgemeenschappen die zo'n 150.000 mensen van vers voedsel voorzien. Dat blijkt uit een onderzoek door Sandra van Kampen, dat mede mogelijk is gemaakt door FoodUp Brabant (onderdeel van de provincie Noord-Brabant).

Lokale voedselgemeenschappen zijn populair. Een verkennend onderzoek naar de omvang hiervan laat zien dat op dit moment ruim 480 voedselgemeenschappen in Nederland zo’n 150.000 mensen (ruim 60.000 huishoudens) van vers voedsel voorzien. Daarnaast blijkt het lidmaatschap van zo’n voedselgemeenschap veel invloed te hebben op het bewustzijn van mensen. Onderzoeker Sandra van Kampen en de Transitiecoalitie Voedsel presenteerden deze bevindingen in het onderzoek ‘Niet makkelijker, wel leuker’.  Het is voor het eerst dat deze nieuwe trend grondig in kaart is gebracht. 

Een voedselgemeenschap is een lokaal georiënteerd samenwerkingsverband tussen groepen consumenten en producenten, zonder tussenhandel. Bekende voorbeelden hiervan zijn Herenboeren, CSA’s (Community Supported Agriculture) en voedselcollectieven waarbij groepen consumenten samen inkopen bij boeren. Maar ook coöperatieve winkels, coöperatieve markten en gebiedscollectieven worden gerekend tot de voedselgemeenschappen. “Het lidmaatschap van zo’n gemeenschap heeft voor zowel consument als boer tal van voordelen”, zegt Sandra van Kampen. “Je krijgt vers en betaalbaar voedsel uit de streek. Maar het samen met anderen zoiets organiseren geeft ook het gevoel ergens bij te horen en actief te werken aan verandering van het voedselsysteem. Mensen melden dat ze gezonder eten en minder afval hebben. Daarnaast geeft het boeren de zekerheid van afname voor een eerlijke prijs en van een min of meer gegarandeerd inkomen. Het blijkt ook dat voedselgemeenschappen een bijdrage leveren aan de biodiversiteit. Zo’n gemeenschap is eigenlijk gewoon een duurzaam, gezond en eerlijk voedselsysteem in het klein.”

Transitiedenken 

Het onderzoek vindt zijn oorsprong in de Toekomstverkenningen die de Transitiecoalitie Voedsel in 2019 heeft gedaan. In vijf scenario’s  die allemaal naast elkaar kunnen bestaan werd daarin het voedselsysteem van de toekomst geschetst: Circulaire landbouw- en voedselsystemen, Personalised Health and Wellbeing, High-Tech voedselbouwstenen, Ecologisch Intensief en Voedselgemeenschappen. “Met elkaar schetsen deze vijf scenario’s de verschillende routes naar een toekomstbestendig landbouw- en voedselsysteem”, aldus Willem Lageweg, directeur-kwartiermaker van de Transitiecoalitie. 

Van Kampen: “Om de impact van voedselgemeenschappen op waarde te kunnen schatten, is het noodzakelijk deze ontwikkeling vanuit systeemperspectief te bezien. Het zijn voorbodes van een radicale omslag van het voedselsysteem. De vraag of al deze kleine initiatieven opgeschaald moeten worden, is niet zo relevant. Ik zie de tendens meer als ‘verdichten’. De initiatieven groeien eigenlijk als postzegels aan elkaar."

Rol van de overheid 

De overheid kan deze beweging ondersteunen aldus van Kampen. "Enerzijds door te helpen deze meer zichtbaar te maken, verhalen te delen. Nu is het voor veel mensen nog lastig om uit te vinden waar in hun buurt voedselgemeenschappen zijn waar zij bij kunnen aansluiten. 
Ook kan de overheid zorgen voor betere randvoorwaarden: toegang tot grond, financiering en het weghalen of verminderen van beperkende regels of het geven van experimenteerruimte. Een vervolgstap is dat de reeds bestaande platforms zoals CSA Netwerk, Herenboeren Nederland, Stadslandbouw Nederland en de Transitiecoalitie Voedsel de krachten bundelen om voedselgemeenschappen beter te ondersteunen, ook in praktische zin. Kennisdeling is daarin erg belangrijk. Het is een serieus te nemen beweging, ze zijn al met veel, ze groeien hard, er is veel belangstelling voor en ze hebben een geweldig grote impact op al die aspecten die onderdeel zijn van de noodzakelijke voedseltransitie. Ik vind dat we ons sterk moeten maken voor het vergroten en versterken van die beweging.”

Het onderzoek kwam tot stand met steun van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland, FoodUp Brabant (onderdeel van de provincie Noord-Brabant) en de provincies Zuid-Holland, Gelderland, Zeeland en Flevoland. 

FoodUp Brabant ondersteunt o.a. de uitrol en doorontwikkeling van het Herenboerenconcept.

Artikel in Trouw

Vandaag in Trouw een artikel over de boost aan interesse voor lokaal voedsel en voedselgemeenschappen.
Lees het hier.
 

Afbeeldingen

Cookie-instellingen